„Żeby nie było śladów” – śmierć Przemyka (ocena 9/10)


Czarna karta polskiej historii. Absurdalna zbrodnia Stanu Wojennego. W perfekcyjnie zrealizowanym, poruszającym emocjonalnie filmie – polskim kandydacie do Oscara.

W 1983 roku reżim stanu wojennego zelżał, a władza miała w planie ocieplić stosunki społeczne, czego wyrazem była zgoda na wizytę Ojca Świętego. Pewnych praktyk nie dało się jednak ograniczyć – jak chociażby brutalności milicji. Ofiarą stał się niezaangażowany w politykę, ale syn aktywnej poetki opozycjonistycznej Barbary Sadowskiej - świeżo upieczony maturzysta Grzegorz Przemyk. Jego sprawa wybrzmiała echem na całym świecie. Zbrodni nie udało się zatuszować ze względu na obecność światka.

Drobiazgowa, szczegółowa rekonstrukcję wydarzeń z 1983 roku. Skupia się na tym co wydarzyło się po śmierci Przemyka. Główną postacią staje się kolega zamordowanego - Jurek, który dzielnie świadczył prawdzie. To jego postawa spowodowała, że pomimo usilnych starań nikt nie miał wątpliwości o prawdziwych sprawcach śmierci Grzegorza. Sprawa Przemyka kładzie cień na systemie komunistycznym w Polsce nie tylko dlatego że się wydarzyła (brutalność służb jest spotykana nawet w krajach demokratycznych, a samo pobicie było nadgorliwością milicjantów, a nie zaplanowaną zbrodnią), ale ze względu na machinę zakłamania. Film nie wychodzi poza okres Stanu Wojennego ale wisi nad nim fakt, iż sprawców nie osądzona także po przełomie 1989 roku. W zasadzie ten film wpisuje się w słowa matki, która przewidziała że prawda wcześniej czy później wyjdzie na jaw, aczkolwiek sprawcy pozostaną bezkarni.


Wielka chwała twórcom, że tak ważna idea idzie w parze z jakością filmowa. Pod względem oddania ducha epoki ten film to prawdziwe arcydzieło: scenografia, kostiumy, dialogi, lokalizacje, nawet drobne przedmioty budują świat Polski lat 80-tych. Na uwagę zasługuje również dbałość o charakteryzację praktycznie wszystkich, nawet mniej istotnych postaci. Mogą jedynie razić pewne przerysowania, szczególnie widoczne w przypadku osób znanych (Jaruzelski, Sadowska, Kiszczak, Popiełuszko), jednak mają one zwrócić uwagę widzów mniej zorientowanych w ówczesnych realiach. To daje pewne nadzieje w szansach oscarowych. Bo sam film mocno gra na emocjach. Jest co prawda długi, ale wcale tego nie czuć, a każda scena ma swoje uzasadnienie w kontekście przedstawianej historii. Momentami można wręcz odnieść wrażenie że wyszło dużo lepiej niż zamierzano. Film przejdzie do historii jako oskarżenie systemu, a także tego co się stało po przełomie – nic dziwnego że to wciąż dla wielu może nie być do końca komfortowe. Można się więc w środowisku filmowym spodziewać również głosów krytycznych.


Ciekawym zabiegiem były również dobory castingowe. Zaangażowano znanych polskich aktorów (Kot, Grochowska, Więckiewicz, Chyra, Braciak), ale do ról dla nich nietypowych – aż trudno uwierzyć jak znakomicie się to wszystko udało. Jan P. Matuszyński najwyraźniej trafił z formą reżyserską w punkt.


Plusy:

+ drobiazgowe przedstawienie okoliczności śmierci i śledztwa Grzegorza Przemyka

+ dobitna prawda o systemie komunistycznym i braku rozliczeń zbrodni w demokratycznej Polsce

+ dbałość o oddanie szczegółów okresu lat 80-tych w Polsce

+ idealnie pasująca do wydarzeń forma paradokumentalna (z niewielkim dodatkiem muzyki w tle)

+ skrupulatna charakterystyka postaci

+ dobory castingowe

+ reżyseria


Minusy:

- pewne przerysowania postaci i zachowań

- stonowany odbiór krytyki

- długie (ale uzasadnialnie i nieodczuwalnie)


Zwiastun:


produkcja: Polska, Francja, Czechy

rok: 2021

premiera: 24 września 2021

dystrybucja: Kino Świat

gatunek: dramat


· reżyseria: Jan P. Matuszyński

· scenariusz: Kaja Krawczyk-Wnuk

· muzyka: Ibrahim Maalouf

· zdjęcia: Kacper Fertacz

· scenografia: Paweł Jarzębski

· kostiumy: Małgorzata Zacharska

· montaż: Przemysław Chruścielewski

· obsada: Tomasz Ziętek, Sandra Korzeniak, Jacek Braciak, Agnieszka Grochowska, Robert Więckiewicz, Tomasz Kot, Aleksandra Konieczna, Sebastian Pawlak, Andrzej Chyra, Adam Bobik, Tomasz Dedek, Bartłomiej Topa

Ostatnie posty
Search By Tags
Nie ma jeszcze tagów.
Follow Us
  • Twitter Social Icon