Mała zagłada – Sochy 1943 (ocena 8/10)

September 1, 2019

Adaptacja znakomitej osobistej książki Anny Janko o wydarzeniu wstrząsającym, a mało znanym.

1 sierpnia 1943 roku jeszcze przed wschodem słońca o 5 nad ranem do małej, dwustuosobowej wsi Sochy na Zamojszczyźnie z kilkudziesięcioma gospodarstwami wtargnęli niemcy (celowa pisownia małą litera) w odwecie za rzekome sprzyjanie partyzantom. Ze wsparciem lotnictwa wymordowano większość mieszkańców i spalono praktycznie wszystkie domostwa. Wśród ocalonych była 9-letnia Teresa Ferenc - matka Anny Janko autorki książki stanowiącej świadectwo strasznego jednego dnia i wieloletniej traumy przelewającej się na kolejne pokolenie.

Uzupełnienie rewelacyjnej, chociaż trudnej w odbiorze książki okazało się znakomitym pomysłem, dzięki temu że wykonano solidną pracę filmową. Wartością uzupełniającą jest udział Teresy Ferenc, która w książce była celowo schowana. Bardzo ważnym elementem jest również pojawienie się przedstawiciela kolejnego pokolenia, córki pisarki – Zuzanny Majer. Ta swoista drabina pokoleniowa uwypukla tragiczną historię.

 

Film jest niezwykły realizacyjnie. Łączy piękne współczesne zdjęcia (wykorzystanie drona i zbliżenia przyrody) z retrospekcjami w formie animacji z głosem Magdaleny Cieleckiej, po materiały archiwalne, w tym historyczne (przemówienie Hitlera o zamiłowaniu do … pokoju na świecie …), także takie ukazujące współczesne konflikty. Podobnie jak w książce przesłanie jest szersze, wskazujące na nieuniknioną rządzę człowieka do zabijania w imieniu wyimaginowanych idei.

 

Może jedynie trochę nadmierne i niepotrzebne jest uwypuklenie w drugiej części filmu maltretowania zwierząt w trakcie uboju przypominające bardziej agitkę ekologiczną i wegetariańską. Jest to związane z wprowadzeniem do filmu postaci najmłodszej członkini rodu, która w tym zakresie postrzega współczesne okrucieństwo ludzkości. W książce też pojawiały się fragmentu o maltretowaniu zwierząt, ale nie były aż tak wyeksponowane.

 

Film jest znakomicie zrealizowany, świetnie zmontowany, urzeka swoją formą i porywającym montażem. Silnie zaakcentowany jest punkt widzenia z perspektywy dzieci, tych zupełnie niewinnych, a tak mocno pokrzywdzonych w wyniku bestialstwa niemieckiego okupanta, poprzez rysunkowo-bajkowy przekaz – już pierwsza scena uwodzi gdy świetnie zmontowano wizytę w sklepie z cukierkami z krwawym nalotem wojsk niemieckich.

 

Trudny do zrozumienia jest brak szerszej dystrybucji filmu, który pokazano w telewizji i dostępny jest jedynie w serwisach internetowych, albo w niszowej TVP Historia. Do kinowych pokazów zabrakło z pół godziny – które spokojnie można było dodać, co stanowi zarzut do twórców. I tak jest to produkcja, która powinna być obowiązkowo pokazywana zamiast nudnych lekcji historii i miałkich rozważań o przebaczeniu i relatywizowaniu nieszczęść wojennych.

 

Czas od wydarzeń wojennych mija pozbawiając nas bezpośrednich świadków tych wydarzeń. Jak widać jednak kolejne pokolenia i takie osoby jak Anna Janko potrafią o tym przypominać i opowiadać w formie przystępnej również dla współczesnej młodzieży. Trzeba taki pozycje promować i taki film powinien być obowiązkowo pokazywany w telewizji w 80 rocznicę wybuchu straszliwej dla ludności cywilnej i dla całego świata wojny.

 

Plusy:

  • wstrząsająca historia

  • udział w filmie bezpośredniej uczestniczki wydarzeń

  • trójpokoleniowość

  • łączenie form: fabularnej, dokumentalnej, animowanej, archiwalnej

  • dziecięca forma: animacje, rysunki

  • montaż

  • dużo archiwaliów

  • nawiązania do współczesnych konfliktów zbrojnych

  • wierność książce

  • hołd dla tragicznie zamordowanej ludności cywilnej

 

Minusy:

  • za krótki

  • brak dystrybucji kinowej

  • nadmiernie wyeksponowany wątek znęcania się nad zwierzętami

 

Zwiastun:

produkcja: Polska

rok: 2018

do obejrzenia: VOD TVP i TVP Historia

gatunek: dokumentalny

festiwale: Krakowski Festiwal Filmowy

 

  • reżyseria: Natalia Koryncka-Gruz

  • scenariusz: Natalia Koryncka-Gruz, Anna Janko na podstawie książki „Mała Zagłada

  • zdjęcia: Zdzisław Najda

  • montaż: Marceli Majer

  • animacje: Tomasz Siwiński

  • muzyka: Aleksander Gruz

  • obsada: Teresa Ferenc, Anna Janko, Zuzanna Majer, Magdalena Cielecka

Please reload

Ostatnie posty
Please reload

Search By Tags

I'm busy working on my blog posts. Watch this space!

Please reload

Follow Us
  • Twitter Social Icon