1989 – rok przełomu (ocena 7/10)

Wydarzenia, które zadecydowały o naszej teraźniejszości - w obiektywnej, bezstronnej konwencji dokumentalnej.

Dwanaście miesięcy 1989 roku zmieniło Polskę i cały świat. Rozpoczyna się od debaty telewizyjnej Lecha Wałęsy z Alfredem Miodowiczem – ówczesnym szefem OPZZ. Wbrew obawom nieprzewidywalny szef Solidarności wychodzi z niej zwycięsko ujawniając na wizji brak perspektyw komunistycznej władzy. Ta nie ma już wyjścia i decyduje się na kompromis: wpierw ten tajny w Magdalence, potem jawny przy świetle kamer telewizyjnych przy Okrągłym Stole. Dochodzi do czwartoczerwcowych wyborów, w których skala zwycięstwa Solidarności zaskakuje wszystkich. Komunistom udaje się jeszcze przeforsować Generała Wojciecha Jaruzelskiego na pierwszego prezydenta 3RP, ale rząd obejmują już ludzie opozycji, z planem gospodarczym Leszka Balcerowicza. Jak domek z kart padają ościenne kraje socjalistyczne: zburzenie Muru Berlińskiego, aksamitna rewolucja w Czechach, odejście dyktatorów w Bułgarii i Rumunii. Rok 1989 zmienia układ sił na świecie i wpływa na przyszłość milionów Polaków.

Dzisiaj z perspektywy czasu to już wydarzenia historyczne. W dodatku kontrowersyjne i często odmiennie oceniane. Zgodzić się może jedynie z tym, że był to rok przełomu. Ale czy pełnego i właściwego to już inna sprawa. Twórcom tego dokumentu udaje się jednak odejść od współczesnego sporu o ocenę tych wydarzeń. Przedstawiają kluczowe wydarzenia na podstawie archiwalnych materiałów oraz wspomnień bezpośrednich uczestników. Co ważne czynią to w konwencji czytania przez lektora wspomnień, albo autentycznych wypowiedzi. Pozwala to zachować bezstronność i pozwolić widzowi na własną interpretację. Unika się dzięki temu „gadających głów”, a film ma odpowiednie tempo w chronologicznym podziale na kolejne miesiące. To duża sztuka dobrać do stosunkowo krótkiego filmu praktycznie wszystkie najważniejsze elementy, także takie które są dzisiaj zapominane, chociażby skalę protestów przeciwko porozumieniu z władzą także wśród części opozycji oraz społeczeństwa – i to głównie młodzieży. Atutem jest bardzo dużo wypowiedzi tzw. „ulicy” pokazujących nastroje społecznie dużo lepiej niż przemyślenia polityków.

 

„1989” ma więc przede wszystkim wartość historyczną, w kompleksowy sposób prezentując syntetyczne podsumowanie najważniejszych, ale także i epizodycznych wydarzeń które wpłynęły na upadek komuny. Dodatkowo udało się wkomponować wydarzenia zagraniczne, a sceny upadku muru berlińskiego, czy waszyngtońskiego przemówienia Wałęsy należą do wzruszających. Szczególnie dla nas, którzy pamiętają atmosferę tych czasów. Ale także tłumnie zgromadzona młodzież odłożyła telefony i w ciszy z zaciekawieniem oglądała ten dokument.

 

Można mieć pewien niedosyt, ze względu na ograniczony czas – wydaje się że jeszcze kilkanaście materiałów archiwalnych spokojnie by się zmieściło, bez wrażenia przynudzania. Problem jest również z dźwiękiem, na niektórych materiałach zachował się bardzo słabo, nawet twórcy uciekają się do zabiegu pokazywania napisów, i wydaje się że powinni to czynić częściej.

 

Film powstał na 25 lecie wyborów 4 czerwca, jeszcze pod patronatem poprzedniego Prezydenta, jednak jego obiektywność w doborze materiałów nie przeszkadza krytykom ówczesnych porozumień. To solidny materiał historyczny, który należy pokazywać i nad nim dyskutować. Szczególnie że zbliża się okrągła 30 rocznica, a niestety okres 3RP mocno uprościł analizę tamtych wydarzeń. Z ciekawostek, w filmie pojawia się trzech pierwszych prezydentów po przełomie, ale nie ma oczywiście kolejnych dwóch. 

 

Plusy:

  • dobór materiałów

  • wypowiedzi ulicy

  • lektor czytający wspomnienia

  • spójny podział miesięczny

  • wzruszające sceny upadku komuny

  • montaż

 

Minusy:

  • za krótki

  • dźwięk

  • poczucie zmarnowanej historycznie szansy

 

Zwiastun:

Produkcja: Polska

Rok: 2014

Gatunek: dokument

 

  • reżyseria: Michał Bielawski

  • montaż: Grzegorz Mazur

  • występują: Lech Wałęsa, Alfred Miodowicz, Czesław Kiszczak, Lech Kaczyński, Wojciech Jaruzelski, Adam Michnik, Leszek Balcerowicz, Tadeusz Mazowiecki, Jacek Kuroń, Bronisław Geremek, Aleksander Kwaśniewski

Please reload

Ostatnie posty
Please reload

Search By Tags

I'm busy working on my blog posts. Watch this space!

Please reload

Follow Us
  • Twitter Social Icon